Twierdza
Dęblin

Rola Twierdzy w wojnie z bolszewikami w 1920 roku

Dęblińska twierdza odegrała też poważną rolę w sierpniowych wydarzeniach w wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku. Na terenie twierdzy, a także w okolicach Dęblina skoncentrowane były wówczas poważne siły polskie przygotowujące się do wykonania słynnego, brawurowego manewru znad Wieprza, mającego na celu uderzenie z flanki na skrzydło i tyły oddziałów rosyjskich stojących u bram Warszawy.

Manewr został wykonany pod osobistym dowództwem marszałka Józefa Piłsudskiego, który przez jakiś czas przebywał w Dęblinie i Puławach, gdzie pracowało Naczelne Dowództwo WP.

Główną masę uderzeniową znad Wieprza stanowiła 4.armia generała Leonarda Skierskiego w składzie: 14,16 i 21. Dywizji Piechoty oraz 12.Brygady Piechoty. 12 sierpnia 1920 zajęła ona nakazane pozycje nad Wieprzem: 14.DP i 32.pp na przedmościu Dęblina, 16.DP w rejonie Baranów-Łysobyki i 21.DP w rejonie Kock-Firlej. 13,14 i 14 sierpnia odbyło się szereg narad wojennych prowadzonych osobiście przez Marszałka, na których omawiano szczególy operacji.

16 sierpnia 1920 o godzinie 4 rano siły 21.Dywizji Piechoty pod dowództwem generała porucznika Andrzeja Galicy, jako pierwsze rozpoczęły historyczną bitwę pod Dęblinem (Cud nad Wisłą) - manewr znad Wieprza, określany przez historyków wojskowości jako majstersztyk myśli wojskowej, a często też jako XVIII bitwa w dziejach świata, która zdecydowała o losach ludzkości.

Na pamiątkę tamtych wydarzeń społeczeństwo gminy Dęblin ufundowało w okresie międzywojennym trzy pomniki marszałka Józefa Piłsudskiego: w Irenie, w Twierdzy i w Bobrownikach.