Twierdza
Dęblin

Stan obecny

Do czasów współczesnych twierdza Dęblin dotrwała w stanie szczątkowym. Zachowały się niektóre elementy cytadeli, zachował się też w dobrym stanie fort II - Mierzwiączka, oraz ruiny Foru Wannowskiego. Pozostałe forty, choć całkowicie zniszczone, znajdują się jeszcze w układzie czytelnym. Całkowicie zniszczone są Forty nr i IV oraz Fort Gorczakowa. Nie pozostało też prawie nic z koszar w Zajezierzu. Dla uważnego obserwatora czytelny jest jeszcze układ portu obok dawnego fortu Gorczakowa.

Ślady dawnej świetności fortecy dęblińskiej zatarte zostały już niemal zupełnie i bezpowrotnie przez zniszczenia , współczesną zabudowę i zmianę układu urbanistycznego Dęblina, a także przez niepamięć. Przy podsumowaniu dziejów tej potężnej twierdzy trzeba zadać pytanie: czy w sumie spełniła ona wyznaczoną jej rolę i pokładane nadzieje? Na tak postawione pytanie historycy wojskowości niemal zgodnie przyznają, że dęblińska twierdza stanowiła typowy przykład niezdecydowania i zmienności operacyjnych planów rosyjskich. Żadna z twierdz rosyjskich nie przechodziła w czasie pokoju takich przemin organizacyjnych, i żadna nie była wykorzystana w tak nieudolny sposób, pomimo istnienia pierwszorzędnych warunków strategicznych.

Na koniec wspomnieć trzeba, że obecnie na terenie byłej twierdzy Iwangorod znajduje się kilka pomników pamięci narodowej. I tak: na cmentarzu komunalnym znajduje się kwatera zbiorowych mogił żołnierzy radzieckich zamordowanych w Stalagu 307. Na terenie cytadeli wznosi się obelisk i mogiła jeńców z tegoż Stalagu. Nad Wisłą, przy ulicy 15. -pp "Wilków" odsłonięta została tablic ku czci poległych żołnierzy WP przy forsowaniu Wisły latem 1944 roku (obecnie w ruinie, jako niesłuszna politycznie). Na terenie Szkoły Lotniczej wzniesiono pomnik ku czci poległych lotników dęblińskiej Szkoły Orląt. Na terenie byłego fortu Gorczakowa usypany został kopiec na pamiątkę bohaterskiej śmierci kaprala I. Dywizji WP im. T. Kościuszki - Michała Okurzałego. Imię tego żołnierza nosi Szkoła Podstawowa w Zajezierzu, gdzie na frontowej ścianie wmurowana jest tablica pamiątkowa. Harcerze z tej szkoły, w miarę swych skromnych możliwości, chronią to miejsce przed zniszczeniem). Zaś w kościele parafialnym w Zajezierzu jest tablica w postaci odznaki pułkowej 28. PAL-u ku czci żołnierzy tego pułku poległych w ostatniej wojnie - umieszczona tam staraniem nieżyjącego już proboszcza, byłego kapelana - Zdzisława Chrapka.